زمان ماندگاری روغن­‌ها چقدر است؟

زمان ماندگاری روغن­‌ها از موارد مهم است که همه ما برای حفظ سلامت خودمان باید به آن دقت کنیم. روغن‌ها ترکیبات فاسدشدنی هستند که حتما برای ماندگاری بیشتر و حفظ کیفیت باید در جای خشک و خنک و دور از نور یا در ظروف تیره رنگ نگه‌داری شوند. نگه‌داری صحیح مواد غذایی از جمله روغن‌­ها زمان ماندگاری آنها را افزایش داده و علاوه بر حفظ ارزش غذایی به پیشگیری از بیماری‌های ناشی از فساد آنها کمک می­کند. روغن­‌های مختلف برحسب اشباع یا غیراشباع بودن تاریخ مصرف متفاوتی دارند. لازم به ذکر است که زمان ماندگاری روغن­‌های گیاهی و حیوانی با هم متفاوت است و شرایط محیطی نیز بر این مسئله  تاثیر می‌گذارد. برای آگاهی از زمان ماندگاری روغن­ها اولین کاری که باید انجام داد توجه به تاریخ تولید و انقضاء روغن هنگام خرید است تا بتوانیم در بهترین زمان ممکن روغن را مصرف کنیم. در ادامه با ما همراه باشید تا به بحث زمان ماندگاری روغن­‌ها بپردازیم.

زمان ماندگاری انواع روغن

حتما برای شما هم پیش آمده که پس از مدتی متوجه شوید، روغن شما دچار تغییر بو، رنگ و طعم شده. این نشان می­‌دهد روغن شما فاسد شده و دیگر قابل استفاده نیست. شایان ذکر است که زمان ماندگاری روغن­‌ها تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار می‌­گیرد که از بین آنها می‌­توان به حرارت، نور، اکسیژن، پرتوها و فلزات اشاره کرد. به فساد روغن اصطلاحا ” تند شدن ” هم می‌گویند که با تغییر طعم و مزه روغن مشخص می­‌شود.

حساسیت روغن‌ها نسبت به عوامل فوق متفاوت است. مثلا روغن‌­­های گیاهی با تمام خواصی که دارند نسبت به نور و حرارت و سایر عوامل محیطی حساس‌­تر هستند زیرا پیوندهای دوگانه غیراشباع موجود در آنها به شدت نسبت به اکسیده شدن حساس هستند. بنابراین اگر نیازمند روغنی با زمان ماندگاری بالاتر هستید حتما درصد اسیدهای چرب اشباع و غیراشباع آن را مدنظر قرار دهید. زیرا بالا بودن درصد اسیدهای چرب غیراشباع در هر ماده غذایی از جمله انواع روغن­ آنها را مستعد فساد سریع‌تر می­‌کند.

فرآیندهای شیمیایی که باعث فاسد شدن روغن­‌ها می­‌شوند عبارت اند از:

  • فرآیند هیدرولیز

در این فرآیند شیمیایی واکنش روغن با آب زمان ماندگاری آن را کاهش می‌­دهد.

  • فرآیند اکسیداسیون

در این فرآیند شیمیایی روغن با اکسیژن هوا ترکیب شده و فاسد می‌شود. فرآیند اکسیداسیون بیش از هیدرولیز در فساد روغن و کاهش زمان ماندگاری روغن­‌ها نقش بازی می‌­کند.

برای افزایش زمان ماندگاری روغن­‌ها حتما به نوع ظرف آن نیز باید دقت کنید که در آن کاملا پلمپ و در برابر هوا غیرقابل‌نفوذ باشد. همچنین ظروف تیره با محافظت از روغن در برابر نور زمان ماندگاری آن را افزایش می­‌دهند. شرایط دمایی فروشگاه و محل نگهداری روغن‌ها را نیز مدنظر قرار دهید زیرا دمای محیط نیز زمان ماندگاری روغن‌­ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

عواملی که زمان ماندگاری روغن­‌ها را تحت تاثیر قرار می­‌‌دهند

۱-هوا (اکسیژن)

قرار گرفتن روغن در معرض هوا باعث اکسیداسیون روغن شده و زمان ماندگاری روغن­ها را به شدت کاهش می­‌دهد. اگر مایل هستید روغن مصرفی خودتان را برای طولانی مدت نگهداری کنید حتما پس از مصرف در ظرف آنرا محکم ببندید تا کمتر در معرض هوا قرار بگیرد.

۲- رطوبت

مقدار رطوبت موجود در روغن به شدت زمان ماندگاری روغن‌­ها را تحت‌تاثیر قرار می‌­دهد؛ زیرا شرایط را برای رشد قارچ‌ها و میکروب‌­هایی محیا می‌­کند که می‌­توانند باعث فساد روغن شوند. برای جلوگیری از ورود رطوبت به داخل ظرف روغن دقت کنید قاشقی که داخل روغن می‌­زنید کاملا خشک باشد و روغن مصرف شده را مجددا به داخل ظرف برنگردانید. وجود رطوبت در روغن باعث رشد کپک‌ها می­شود که باعث فساد یا تند شدن روغن می­‌شوند و از طرفی برای سلامت انسان مضر هستند.

۳- نور

نور از جمله مواردی است که به شدت زمان ماندگاری روغن­‌ها را تحت‌تاثیر قرار می‌­دهد. اگر روغن به طور مستقیم در معرض نور قرار بگیرد اکسیده شده و طعم و بوی آن تغییر خواهد کرد. برای جلوگیری از این مسئله روغن را داخل کابینت و در ظرف تیره نگهداری کنید.

۴- درجه حرارت

یکی دیگر از عواملی که زمان ماندگاری روغن­‌ها را تحت تاثیر قرار می‌­دهد درجه حرارتی است که هنگام پخت‌وپز استفاده می­‌کنید. پخت‌وپز با دمای بالا باعث تغییر رنگ و تسریع فساد روغن می­­‌شود. علاوه بر این قرار دادن ظرف روغن در کنار شعله گاز نیز با حرارت دیدن مداوم روغن هنگام آشپزی، زمان ماندگاری روغن‌­ها را کاهش می‌دهد.

نکاتی در رابطه با زمان ماندگاری روغن­‌ها

۱- زمان ماندگاری روغن­‌ها عموما بر روی ظرف آنها درج شده است اما این زمان با شرایط  نگهداری روغن در منزل تحت تاثیر قرار می‌­گیرد.

۲- از آنجایی که روغن‌ها طی زمان درج شده بر روی ظرف در بهترین و سالم‌ترین شرایط برای مصرف قرار دارند سعی کنید با توجه به مقدار مصرف خودتان روغن خریداری کنید.

۳- بهترین محل برای نگهداری روغن در منزل که زمان ماندگاری روغن‌­ها را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد کابینت آشپزخانه در دمای ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است.

۴- برای افزایش زمان ماندگاری روغن­‌ها هنگام پخت‌وپز از دمای پایین استفاده کنید و بهتر است غذا را به جای سرخ‌کردن تفت دهید. برای سرخ‌کردن زیاد از روغن‌های سرخ‌کردنی استفاده کنید.

۵- از مصرف روغن سوخته جدا خودداری کنید زیرا سلامت شما را به خطر می‌اندازد.

۷- روغن مصرف‌شده را مجددا به داخل ظرف اصلی برنگردانید چون با این کار زمان ماندگاری روغن را کاهش می‌دهید.

۸- حتما به این نکته دقت کنید که در ظرف روغن را پس از استفاده محکم ببندید زیرا ورود هوا باعث فساد روغن شده و زمان ماندگاری آن را کاهش می­‌دهد.

۹- دقت کنید که هرچقدر روغن مصرفی شما طبیعی‌­تر باشد زمان ماندگاری آن کمتر است.

۱۰- کارشناسان معتقدند که حداکثر زمان نگهداری روغن در منزل دو ماه است.